مطالب و آزمایشهای جالب

علوم زیستی وبهداشت

فصل اول : نگرش علمی و علوم زیستی .

منطقی ترین روش که محققان برای حل مسایل و پاسخ به پرسشهای خود به کار می برند روش علمی است که از هفت مرحله تشکیل شده است.

1ـ تعریف مسئله: مشخص کردن سوالی که در ذهن ایجاد شده است.

2ـ جمع آوری اطلاعات : معمولا محققان از نتایج کار محققان دیگر که در کتابها و مجلات منتشر شده است استفاده می کنند و آنها را اساس کار خود قرار می دهد.

3ـ فرضیه سازی : محققان بر پایه اطلاعات به دست آمده در مورد علت یک پدیده حدس و گمان می زنند.

4ـ آزمایش فرضیه : برای تشخیص درستی و یا نادرستی فرضیه آن را آزمایش می کنند.

5ـ ثبت یافته ها: تمام اطلاعات به دست آمده از آزمایش را ثبت می کنند.

6ـ نتیجه گیری : یافته ها به دست آمده از آزمایش را کنار هم قرار داده و تغییر می کنند.

7ـ انتشار گزارش : برای استفاده سایرین نظریه به دست آمده در کتاب و مجلات و... ثبت می شود.

علوم زیستی:

آنچه که سبب شناخت علمی موجودات زنده و عوامل موثر به آنها می شود.

دانش علوم زیستی :

آنچه را که پژوهشگران علوم زیستی با استفاده از روش علمی در آزمایشگاه و یا محیط زیست طبیعی در مورد موجودات زنده به دست آورده اند.

 

علوم زیستی :

 پایه ای : شناخت قوانین حاکم بر پدیده های زیستی .

 کاربردی : استفاده انسان از پدیده های زیستی برای زندگی بهتر.      

فصل دوم : ساختار سلولی

تفاوت موجودات زنده : شکل ـ ساختار ـ اندازه و رفتار.

شباهت موجودات زنده :1ـ دارای ساختار شیمیایی و سلولی سازمان یافته اند.2ـ در طول زندگی سازمان و نظم خود را حفظ می کنند. 3ـ آن را به نسل بعد منتقل می کنند.

نظریه سلولی ماتیاس شلایدن: پیکر همه گیاهان از سلول ساخته شده است.

نظریه سلولی تئودور شوان:پیکر همه موجودات زنده از سلول ساخته شده است.

نظریه رودولف فیرخو: هر سلول فقط از تولید مثل سلول های دیگر به بوجود می آید.

سه نظریه فوق نظریه سلولی کاملی را ارائه می دهد.

1ـ پیکر همه موجودات زنده از سلول ساخته شده است.

2ـ سلول کوچکترین واحد سازنده پیکر همه موجودات زنده است و واکنش شیمیایی درون آن انجام می شود.

3ـ هر سلول از تقسیم سلول های دیگر به وجود می آید.

ساختار سلول:

1ـ غشاء : پرده ای نرم است که سیتوپلاسم و هسته را در بر گرفته است . این غشاء دارای نفوذ پذیری انتخابی است.

در سلول های گیاهی ، باکتریها و قارچ ها بر روی غشاء دیواره ضخیم و محکمی از جنس سلولز قرار گرفته که فاقد نفوذ پذیری انتخابی است و تنها سبب استحکام و شکل دادن و جلوگیری از نفوذ میکروبهای بیماری زا می شود.

2ـ سیتوپلاسم: بخشی از سلول که ترکیب اصل آن آب و پروتئین های محلول در آب است که شبکه ای از لوله ها و رشته های پروتئین به نام اسکلت سلولی به آن استحکام می بخشد . در داخل سیتوپلاسم اندامک های متعدد با وظایف خاصی دیده می شود.

نام اندامک

شکل

محل قرارگرفتن

کار

ریبوزوم

دانه های بسیار کوچک

بیشتر روی شبکه آندوپلاسمی

ساختن پروتئین

شبکه آندوپلاسمی

لوله های منشعب

در سرتاسر سیتوپلاسم

ساختن وبرون مواد به بخش های سیتوپلاسم

میتوکندری

اندامک نسبتا درشت با غشاء دولایه

پراکنده در سیتوپلاسم

آزاد کردن انرژی مواد

واکوئل

کیسه ای شکل

پراکنده در سیتوپلاسم

محلی برای ذخیره آب ، مواد غذایی و مواد زائد

لیزوزوم

کیسه های کوچک

متصل به واکوئل گوارشی

ترشح آنزیم برای تجزیه و گوارش مواد.

دستگاه گلژی

کیسه های روی هم قرار گرفته

مجاور آندوپلاسم

ترشح مواد به خارج از سلول

کلروپلاست

اندمک سبزرنگ

درون سلول های سبز در برگ گیاه

انجام فتوسنتز

ساخته شدن ویتامین  دی   زیر پوست بدن می شود. در جذب کلسیم و سخت شدن استخوانها و دندانها می شود . کمبود آن باعث کاهش جذب کلسیم و در نتیجه بیماری راشتیسم می شود.

کمبود ویتامین در دنیا معمولا در سه گروه افراد مشاهده می شود :

1ـ کودکان 2ـ افراد کهنسال که تنها زندگی می کنند.3ـ زنان باردار 4ـ افرادی که رژیم غذایی خاص برای لاغری و یا گیاهخواری دارند.

ـ افزودنیهای غذایی

امولسیون کننده ها و پایدار کننده ها که سبب ژله ای شدن بعضی مواد غذایی و انسجام و پایداری غذا می شود ترکیبات ضد اکسید شدن برای جلوگیری از اکسید شدن مواد غذایی در معرض هوا   می شوند و مانع تغییر رنگ غذا و فاسد شدن غذا می شود. گلوتامات مونوسدیم به عنوان چاشنی فرآورده های گوشتنی استفاده می شود. سیکلامات ها که شیرین کننده مصنوعی هستند.

در خیلی از موارد افزدون این مواد به غذا سبب عوارضی از قبیل حالت تهوع ، سردرد ، سرگیجه و یا حتی آسیب رسیدن به کروموزومها می شود.

 

فصل ششم : تولید مثل و وراثت

دانشمندان از شباهت ها و تفاوتها برای طبقه بندی استفاده می کنند.

گونه : موجوداتی که از نظر ظاهری بسیار به هم شبیهند و می توانند با هم زاد و ولد کنند و فرزندان آنان نیز قدرت تولید مثل دارند.

با وجود شباهت های بسیاری بین افراد یک گونه تفاوتهایی نیز در بین آنها دیده می شود مثلا گروه خونی هر فرد به ماده ای که روی گلبولهای قرمز او وجود بستگی دارد از طرفی وجود ماده  روی گلبولهای قرمز فرد تعیین کننده مواد در سرم خون آن فرد نیز است این امر باعث می شود که خون هر فرد را نتوان به بعضی افراد دیگر با گروههای خونی متفاوت تزریق کرد.

ـ افراد با گروه خونی A : روی گلبولهای قرمز خود ماده A دارند و در سرخ خونشان ماده ضد B مشاهده می شود پس نمی توان به این افراد گروه خون B تزریق کرد زیرا ماده ضد B به ماده B روی گلبول قرمز چسبیده و سبب آکلوتیز شدن خون و در نتیجه مرگ فرد می شود.

ـ افراد با گروه خون B: روی گلبولهای  قرمز خود ماده B و در سرم خونشان ماده ضد A را دارند پس فقط می توان از افراد با گروه خونی B و O خون بگیرند.

ـ افراد با گروه خونی AB : روی گلبولهای قرمزخود هر دو ماده A و B را دارند پس می توانند از تمام گروهها  A و B و AB و O خون بگیرند به همین دلیل به گروه AB گیرنده عمومی گفته      می شود.

ـ افراد با گروه خونی O : روی گلبولهای قرمز خود هیچ ماده ای ندارند در عوض در سرم خونشان هم ضد A و هم ضد B وجود دارد در نتیجه این افراد بر خلاف آنکه می توانند به همه گروها خون بدهند فقط می توان از O خون بگیرند به همین دلیل به گروه O دهنده عمومی گفته می شود.

یکی دیگر از تفاوت بین افراد اثر انگشت است که برای هر فرد در جهان مخصوص خود اوست و در طول عمر تغییر نمی کند این دو ویژگی اثر انگشت باعث شده که پلیس به راحتی از اثر انگشت برای تشخیص مجرمین استفاده می کند.

هر فرد صفات خود را از سلول های جنسی والدین خود دریافت می کند که طی عمل لقاح سلول تخم را به وجود می آورند سلول تخم رشد کرده و به جنین بعد به نوزاد و در آخر به انسان بالغ تبدیل می شود . با وجود اختلافات زیاد بین سلول جنین نر و ماده هسته های این دو سلول با هم برابر است و همین امر دانشمندان را به یقین رسانده که عوامل ایجاد صفات در درون هسته قرار دارد.

هر کروموزوم از DNA و پروتئین تشکیل شده اس که خود DNA از واحد هایی به نام نوکلئوتید ساخته شده است و هر نوکلئوتید از سه ترکیب قند پنج کربنه ، ترکیب مغزدار و باز آلی نیتروژن دار تشکیل شده است.

ترکیب مغزدار+

کروماتین               کروموزوم              پروتئین +DNA           نوکلئوتید                قند پنج کربنه +

 باز آلی نیتروژن دار A,T,C,G

DNA  تنها مولکول زیستی است که می تواند به روش نیمه حفظ شده همانند سازی کند.

DNA چگونه فعالیتهای سلول را کنترل می کند:

نقش آنزیم                پروتئین                     ریبوزوم                   RNA               DNA

انجام واکنشهای شیمایی و ساخته شدن                                                                      پیام آور DNA                 همیشه در

انواع ترکیبات که سبب ایجاد صفات در سلول می شود.                                                 به سیتوپلاسم             هسته قرار دارد.

تمام صفات وابسته به ژنتیک نیستند بلکه محیط نیز در بروز بعضی صفات نقش دارد مانند رویش هسته خرما در مناطق گرمسیر و یا قد انسان که وابسته به هورمون رشد مترشحه از هیپوفیز و تغذیه او در دوران کودکی می باشد.

هورمون رشد بر دو سر غضروفی استخوانهای دراز تاثیر گذاشته و سبب افزایش طول استخوان و در نتیجه قد می شود.

 

فصل هفتم : بوم شناسی

بوم شناسی : تحقیق در مورد روابط بین موجودات زنده با یکدیگر و با محیط زندگی آنها را بوم شناسی می گویند.

اکو سیستم : به مجموعه موجودات زنده و غیر زنده یک محیط که با هم در ارتباطند اکوسیستم گویند.

زنجیره غذایی: به رابطه غذایی بین موجودات زنده یک اکو سیستم زنجیره غذایی می گویند.

همیشه گیاهان اولین حلقه زنجیره غذایی را تشکیل می دهند زیرا آنها انرژی خود را از خورشید   می گیرند و با عمل فتوسنتز ترکیبات معدنی را به آلی تبدیل می کنند.

شبکه غذایی: به رابطه چند زنجیره غذایی شبکه غذایی گفته می شود.

هرم انرژی : کاهش تدریجی مقدار انرژی از تولید کننده به مصرف کننده در یک زنجیره غذایی را به صورت هرم نمایش می دهند .

انرژی حاصل از غذا به طور کامل در بدن ذخیره نمی شود بلکه مقداری از آن به صورت ادرار، مدفوع ، فعالیتهای زیستی مانند تنفس ، تولید گرما و حرکت و تولید مثل تلف می شود.

هرم  ماده : کاهش تدریجی مقدار ماده از تولید کننده به مصرف کننده در یک زنجیره غذایی را به صورت هرم نمایش می دهند.

هرم انرژی هرم ماده نیز به شمار می رود زیرا موجودات زنده برای تهیه انرژی ماده (غذا) مصرف می کنند.

هرم تعداد : درطول یک زنجیره از تولید کنند به مصرف کننده از تعداد موجودات کاسته شده و جثه آنها بزرگتر می شود.

 پوسیدگی : تبدیل مواد آلی موجود در اجساد موجودات به مواد معدنی را پوسیدگی گویند که توسط سه عامل زیر صورت می گیرد.

1ـ آنزیم های موجود در سلولهای جانوری 2ـ جانوران مرده خوار 3ـ میکروبها به ویژه باکتریها و قارچها تجزیه کنندگان چگونه باعث پوسیدگی می شوند.

باکتریهای بلافاصله روی جسد قرار گرفته و به همه بخشهای جسد نفوذ می کنند سپس با ترشح آنزیم های گوارشی بر روی جسد، آن را به صورت محلول در می آورند تا راحت بتوانند از آن تغذیه کنند و در حقیقت مواد آلی موجود در آن را به مواد معدنی تبدیل کنند این کار در مورد بخشها و بافت های نرمتر سریعتر انجام می شود.

پوسیدگی با تولید گرما همراه است چون تمام باکتریها گرما تولید می کنند و به علاوه بوی بد جسد در حال تجزیه ناشی از گازهای حاصل از تنفس بی هوازی باکتریها می باشند. گاه کمبود اکسیژن محل تجزیه به حدس می رسد که اسید حاصل از تنفس بی هوازی باکتریها سبب متوقف شدن تجزیه و ناقص ماندن آن می شود مانند تورب که از تجزیه ناقص چوب حاصل می شود.

شرایط لازم برای پوسیدگی :

1ـ گرمای کافی 2ـ رطوبت کافی 3ـ اکسیژن 4ـ عدم وجود ترکیبات شیمیایی که موجب مرگ تجزیه کنندگان می شود.

اهمیت پوسیدگی : 1ـ مانع از تجمع اجساد در روی کره زمین می شود.

               2ـ سبب از بین بردن زباله ها و تصفیه فاضلاب ها می شود.

               3ـ عامل اصلی ادامه چرخه مواد در طبیعت است.

بعضی از مواد مانند شیشه و پلاستیک چون برای میکروبها غذا به شمار نمی آیند بنابراین نمی پوسند به این دسته از مواد تجزیه ناپذیر گویند.

نگهدای مواد غذا به دو منظور انجام می شود:

                1ـ جلوگیری از رشد باکتریها و تجزیه مواد غذایی توسط آنها

                2ـ جلوگیری از تولید سم های مضر توسط باکتریهای فاسد کننده

ـ حرارت دادن: کشتن میکروبها در دمای بالا و بسته بندی کردن آنها در قوطی های در بسته برای جلوگیری از آلودگی مجدد.

ـ انجماد: جلوگیری از رشد میکروبها و کاهش سرعت رشد آنها بر اثر سرما.

ـ خشک کردن : جلوگیری از رشد و تکثیر میکروبها بر اثر حذف آب غذا.

ـ ترکیبات شیمیایی: اضافه کردن ترکیباتی که برای ما مضر نیست اما سبب مرگ میکروبها می شود مثلا 1ـ استفاده از سرکه در ترشی انداختن2ـ نمک سود کردن 3ـ دودی کردن

ـ پرتودهی : کشتن میکروبها بر اثر پرتو اشعه گاما به شرط اینکه به این نکته توجه شود که پرتو دهی سم ناشی از رشد باکتریها را از بین نمی برد.

سترون کردن شیر:

        1ـ دمای بالای (150 درجه به مدت چند ثانیه )تمام میکروبها کشته می شوند.و شیر بیش از 6 ماه بدون فساد خواهد ماند فقط مزه آن کمی تغییر می کند.

        2ـ پاستوریزه کردن (70 درجه به مدت 15 ثانیه ) فقط میکروبهای مضر کشته شده و شیر فقط تا 2 الی 3 روز سالم می ماند .

چرخه مواد در طبیعت:

حرکت عناصر از محیط به بدن جاندار و خروج آن از بدن جاندار به محیط که همیشه در حال تکرار است.

چرخه کربن:

تبادل کردن به صورت کربن دی اکسید بین جاندار و محیط است.

فرایند فتوسنتز در گیاهان     .

O2                              CO2

  1ـ سوازندن چوب و نفت و..   .

2ـ تنفس در بدن جاندارن      . 

3ـ تجزیه اجساد توسط تجزیه کنندگان

چرخه نیتروژن :

تبادل نیتروژن بین جاندار و محیط است.                                                     جانوران               اسید آمینه       گیاهان

پروتئین                            نیترات

ادرار           آمونیاک        .

                           اجساد                            .

باکتریهای افزایش دهنده نیترات خاک :

1ـ شوره گذار: این باکتریها آمونیاک را به نیترات تبدیل می کنند.

2ـ تثبیت کننده نیتروژن : این باکتریها نیتروژن مولکولی جو را به پروتئین تبدیل می کنند که این پروتئین تولید شده توسط باکتریهای شوره گذار به نیترات تبدیل می شوند.

باکتریهای کاهش دهنده نتیرات خاک :

1ـ باکتریهای شوره زدا: این دسته از باکتریها نیترات موجود در خاک را به آمونیاک تبدیل می کند.

انسان و زنجیره های غذایی:

انرژی نورانی که از خورشید به گیاه می تابد:

        مقداری به سطح برگ می رسد و منعکس می شود.

        مقداری از برگ عبور می کند و از سطح زیرین خارج می شود.

        مقدار اندکی توسط برگ جذب می شود.

آن مقدار انرژی نور که در گیاهان به صورت مواد آلی ذخیره می شود بازده تبدیل انرژی نامیده می شود.

حداکثر بازده در صورتی که تمام شرایط در بهترین وجه برای رشد گیاه باشد به ندرت به 5% می رسد که این انرژی در گیاهان در نشاسته و در جانوران در بافت های بدن او ذخیره می شود.

غذاهای گیاهی یا جانوری : معمولادر مناطق پر جمعیت توصیه می شود که بیشتر از غذاهای گیاهی استفاده شود زیرا 1ـ از نظر اقتصادی با صرفه تر است.2ـ انرژی که در ذخیره هدر می رود کاهش می یابد 3ـ در یک مساحت خاص اگر گیاه کاشته شود تعداد انسان بیشتری را سیر می کند تا اینکه در همان مساحت گاو و گوسفند پرورش دهیم.

افزایش مواد در طول زنجیره غذایی:

مفید: پلانکتونها موجودات ریز فتوسنتز کننده ای هستنه که قادر به ساختن ویتامن D می باشند.زمانی که این موجودات غذای جانوران کوچک دریا می شوند ویتامین D موجود در بدن آنها وارد بدن این جانوران می شود. ماهی ها با خوردن این جانوران کوچک این ویتامین ها را به دست آورده  و در جگر خود ذخیره می کنند به همین دلیل روغن جگر ماهی سرشار از ویتامین D است .

مضر: حشره کش DDT و یا ترکیبات جیوه پایدار در طبیعت است اگر این ماده وارد آب شود وارد بن ماهی های کوچک می شود و در بافت های آنها انباشته می شود در این صورت با مصرف این ماهیها DDT و یا ترکیبات جیوه وارد بدن انسان شده و برای او خطرناک است.

زیستگاه : محلی که موجود زنده به طور طبیعی در آن زندگی می کند را زیستگاه گویند. هر چه موجود تکامل یافته تر باشد بیشتر می تواند خود را با تغییرات زیستگاه سازش دهد در غیر این صورت جاندار زندانی محیط زیست خود است.

بعضی عوامل مانند طول شب و روز ، جذر و مد مناطق ساحلی ، روزهای گرم ... سبب تغییر زیستگاه      می شود که گاهی کوچ بعضی از جانوران به زیستگاه دیگر را موجب می شود.

جوامع : جانداران تولید کننده ، مصرف کننده و تجزیه کننده که در یک اکوسیستم زندگی می کنند جامعه را تشکیل می دهند اما همیشه مشخص ترین گونه در هر اکو سیستم را گونه شاخص می نامند مانند گونه انسان در شهر.

کنام : موجودات زنده در زنجیره غذایی جایگاه خاصی را دارند.

جایگزینی : هرگاه جاندارنی برای اولین بار در محلی جدید مستقر شوند می گویند که آنها در محل جدید مستقر شده اند.

توالی: مجموعه تغییراتی که سبب به اوج رسیدن یک اکو سیستم می شود را توالی گویند؛ مانند

زمین خالی از گیاهß علفزار ß بوته زارß درختچه های کوچک ß درختان بزرگ

هر چقدر توالی به پیش می رود موجودات زنده در این اکوسیستم بیشتر و متنوع تر می شوند پس اکوسیستم پیچیده تر می شود.

پس از جایگزینی درختان بزرگ اکوسیستم به اوج خود می رسد در این حالت رقابت بین بعضی گونه ها سبب می شود آن گیاهی که از همه بیشتر با محیط سازگاری است گونه شاخص به شمار می آید مثلا درختان بلوط که دانه هایشان در سایه رشد می کنند و سایه آنها مانع رشد سایر گیاهان دیگر می شود باعث تبدیل اکوسیستم به یک جنگل بلوط می شود.

تعادل اکوسیستم : زمانی که درصد مرگ و میر با درصد تولد مساوی شود اکوسیستم به تعادل رسیده است که بعضی عوامل مانند آتش سوزی ، دخالت انسان این تعادل را به هم می زند.

بررسی پراکندگی جانداران در محیط

گونه غالب : گونه ای که بیشترین اثر را بر اکوسیستم می گذارد.

گونه فراوان: گونه ای که در همه جا یافت می شود.

گونه کمیاب: گونه ای که به ندرت در اکوسیستم مشاهده می شود.

برای تعیین دقیق تعداد افراد هر گونه می توان یا تک تک افراد را شمرد و یا نمونه برداری انجام داد که چارچوب یک روش نمونه برداری مناسب است.

جمعیت : مجموعه افرادی که به یک گونه تعلق دارند و در مکان مشخص زندگی می کنند که تعداد این افراد پیوسته افزایش یا کاهش می یابد مثلا عواملی مثل زاد و ولد و یا مهاجرت سبب افزایش جمعیت شده و مرگ و میر و با زهم مهاجرت سپس کاهش جمعیت می شود.

گاهی بعضی عوامل مثل رشد اقتصادی کشورها ، بهتر شدن وضع بهداشت و زیاد شدن غذا باعث افزایش شدید آهنگ رشد جمعیت می شود اما باید توجه داشت که این افزایش بی رویه جمعیت در فاصله زمانی نه چندان دور دنیایی را پیش روی ما می گذارد که منابع طبیعی دیگر قادر به تامین نیازهای تمام انسان ها نباشد.

تراکم جمعیت : تعداد افرادی که در زمان خاص در واحد خاص از سطح زندگی می کند.

بحرانهای ناشی از افزایش جمیعت:

به هم خوردن توازن زنجیره های غذایی : انسان برای به دست آوردن غذای بیشتر اکوسیستم را تغییر       می دهد. او با استفاده از ابزار صنعتی بر نیروهای طبیعی غلبه می کند و آنها را تحت کنترل خود در       می آورد مثلادر یک محدوده زمین دائما کشاورزی می کند و با اضافه کردن کود و سم هر سال محصول بیشتری را از آن خاک به دست می آورد.

با استفاده از سم سایر موجوداتی را که در غذای خود سهیم می بیند و به عنوان آفت می شناسد از بین      می برد.

هر اکو سیستم بر جسب منابع طبیعی خود وتوانایی در خنثی کردن آلودگی ها جمعیت خاصی را در خود جای می دهد. اما گاه انسان با به هم زدن یک زنجیره سبب افزایش زیان آور گونه ای از جانداران می شود.

مثلا با وارد کردن ترکیبات نیتروژن دار و فسفر دار به دریاچه سبب افزایش رشد بی رویه جلبکها شده در نتیجه جلبکهای روی دریاچه مانع از رسیدن اکسیژن به آب شده و ماهی های دریاچه می میرند و کم کم به مرداب تبدیل می شود.

ـ فرسایش خاک :

        1ـ فرسایش طبیعی خاک : باد، هوازدگی ، سیل ، باران های شدید

        2ـ فرسایش توسط انسان : چریدن بیش از حد دام در یک چراگاه ، جاده سازی ، راه سازی ، فرود گاه و کشاورزی ...

ـ کمبود آب : بیشتر آب مورد استفاده انسانها را ذخایر زیرزمینی (چاه) تامین می کنند.

مصارف آب در زندگی روزمره :

                  1ـ کشاورزی

                  2ـ صنعت

                  3ـ بهداشت ، نظافت و آشامیدن

ـ پایان یافتن نفت : نفت عامل اصلی فعال ماندن و بقای صنایع است و با تمام شدن نفت با بحران انرژی روبرو هستیم

ـ گرم شدن هوای کره زمین به علت ازدیاد مقدار دی اکسید کربن هوا

ـ از بین رفتن لایه اوزون

ـ ایجاد فاضلاب ها و مواد مضر شیمیایی و صنعتی


 

فصل هشتم : میکروبها ، بیماری و سلامتی

میکروب : موجودات ریز ذره بینی که بدون میکروسکوپ دیده نمی شود و در روی پوست ، درون دهان و روده ها و ... زندگی می کنند و سبب بروز بیماریهای واگیردار می شوند.

میکروب شناسی : شاخه ای از علوم زیستی که اختصاص به مطالعه میکروبها دارد.

میکروب : 1ـ قارچ

        2ـ باکتری

        3ـ ویروس

ویروس ها : موجودات زنده بسیار کوچکی که ساختار سلولی ندارند و زمانی که وارد سلول میزبان       می شوند می توانند تولید مثل کنند و در غیر این صورت هیچ گونه فعالیت زیستی ندارند.

ویژگی ویروس ها:

ـ ویروس ها ساختار سلولی ندارند و پیکر آنها از یک رشته DNA و پوششی پروتئینی تشکیل شده که هنگام حمله به سلول فقط DNA آن وارد سلول میزبان می شود.

ـ همه آنها برای تولید مثل باید وارد سلول شوند.

ـ هر نوع ویروس فقط به یک نوع سلول زنده حمله می کنند.

ـ ویروس ها فقط با میکروسکوپ الکترونی قابل مشاهده است.

آلودگی ویروس : تقریبا تمام سلولها مورد حمله ویروس ها قرار می گیرند ، ویروس ها فعالیت طبیعی سلول را مختل می کنند و سلول را وادار به ساختن ویروس می کنند.

دفاع بدن در برابر ویروس :

سلولهای مورد حمله ویروس ماده ای به نام اینترفون می سازند که بعد از پاره شدن سلول این ماده همراه ویروس های ساخته شده بیرون می ریزند ، اینترفرون به سلولهای سالم می چسبد وسلول را نسبت به ویروس مقاوم می کند.

موارد استفاده از ویروس :

ـ کنترل تعداد حشرات مضر از راه بیمار کردن آنها توسط ویروس

ـ تحقیق DNA و کارهای آن در سلول

ـ کنترل بیماریهای ویروسی از راه تهیه واکسن

باکتریها:

موجودات زنده تک سلوبی که ساختار سلولی دارند ودر محیط های مختلف رشد و تکثیر پیدا می کند معمولا اگر شرایط محیطی برای باکتری مساعد باشد یعنی غذا ـ رطوبت ـ گرما به اندازه کافی وجود داشته باشد.

باکتریها هر 20 دقیقه یکبار تقسیم می شوند . اما اگر شرایط محیطی مناسب نباشد باکتری پوشش ضخیم و محکمی به نام هاگ درونی در داخل دیواره خود می سازد تا سیتوپلاسم و سایر اندامکهای خود را در برابر شرایط نا مساعد حفظ کند.

تغذیه باکتری :

        ساپروفیت : از سایر ترکیبات آلی موجود در محیط غیر زنده و بقایای اجساد تغذیه می کنند.

        انگل : باکتری که در بدن موجودات زنده زندگی می کند.

دفاع بدن در برابر باکتری :

1ـ پوست و مخاط: سلول های شاخی روی پوست مانع از ورود میکروبها به بدن می شوند از طرفی عرق و چربی پوست ایجاد یک ماده اسیدی می کند که سبب مرگ باکتریهای نشسته روی پوست می شود . مایع لزج مخاط که دهان و بینی و... را پوشانده باعث به دام انداختن میکروب و از بین بردن آن می شود.

2ـ نقش گلبولهای سفید:

        1ـ لنفوسیت ها : با تولید پادتن اختصاصی میکروبها را از بین می برند.

        2ـ فاگوسیتها: با عمل ذره خواری میکروبها را بلعیده و باعث از بین رفتن آنها می شوند.

مبارزه شیمیایی با میکروبها: هرگاه دفاع طبیعی بدن قادر به از بین بردن عامل بیماری زا نشوند از مواد و ترکیبات مختلفی برای کمک به سیستم دفاع بدن استفاده می شود که عبارتند از :

1ـ ترکیبات شیمیایی ویژه برای کشتن میکروب و یا درمان سرطان (شیمی درمانی) 2ـ آنتی بیوتیکهای تولید شده از خود باکتریها و قارچ ها3ـ استفاده از پرتوهای رادیو اکتیودر روش پرتو دهی .

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1388ساعت 2:16  توسط بکرانی   | 

نمونه سئوالات تشریحی درس علوم زیستی سال اول
فصل اول   (نگرش علمی و علوم زیستی)

1- تفاوت نظريه يا تئوري با فرضيه در چيست ؟
2- تفاوت تئوري با قانون در چيست ؟
3- واقعيت علمي چه خصوصياتي دارد ؟
4- آدمي چرا به خرافه روي آورده است ؟
5- دانشمندان چرا به واقيعت هايي که مردم قبول دارند شک مي کنند ؟
6- روش علمي را تعريف کنيد ؟
7- مراحل روش علمي را فقط نام ببريد ؟
8- چرا مراحل علمي بايد پشت سر هم باشند ؟
9- فرضيه را تعريف کنيد ؟
10- درستي يا نادرستي فرضيه چگونه معلوم مي شود ؟
11- علت تکرار آزمايش در روش علمي چيست ؟
12- نظريه ي خلق الساعه را تعريف کنيد .دو مثال بزنيد ؟
13- آزمايش ون هلمونت را توضيح دهيد ؟
14- خطاهاي ون هلمونت را بنويسيد ؟
15- چرا آزمايش ون هلمونت از نظر علمي ارزشمند است ؟
16- درسهايي که دانشمندان از آزمايش ون هلمونت گرفته اند را بنويسيد ؟
17- در مرحله ي آزمايش روش علمي دو گروه کنترل و مورد وجود دارند. راجع به آنها توضيح دهيد ؟
18- آزمايش فرانچسکو ردي را توضيح دهيد ؟
19- فرضيه ي ردي در آزمايش چه بود ؟
20- ردي فرضيه ي خود را چگونه آزمايش کرد ؟
21- نتيجه ي ردي از آزمايش چه بود ؟
22- علوم زيست را تعريف کنيد ؟
23- شاخه هاي علوم زيستي را نام ببرد ؟
24- علوم زيستي پايه ا ي را توضيح داده. مثال بزنيد ؟
25- علوم زيستي کاربردي را توضيح داده . مثال بزنيد ؟
26- آيا پاسخ همه ي پرسشها را مي توان از روش علمي به دست آورد ؟

 فصل دوم   (ساختار سلولی)

1- شباهت هاي موجودات زنده در چيست ؟
2- سه بخش مهم نظريه ي سلولي را بنويسيد ؟
3- ماتيلاس شلايدن در پيدايش نظريه ي سلولي چه نقشي داشت ؟
4- تئودور شوان در پيدايش نظريه ي سلولي چه نقشي داشت ؟
5- رودولف فيرخو درپيدايش نظريه ي سلولي چه نقشي داشت ؟
6- ساختار سلول از چه بخشهايي تشکيل شده است ؟
7- غشائ سلولي چيست ؟
8- سيتوپلاسم چيست ؟
9- نقش هسته در سلول چيست ؟
10- نقش غشائ پلاسمايي را در سلول توضيح دهيد ؟
11- غشائ پلاسمايي خاصيت نفوذ پذيري انتخابي دارد.يعني چه ؟
12- ديواره ي سلولي چيست ؟
13- ديواره ي سلولي در کدام جانداران ديده مي شود ؟
14- تفاوت سلولهاي گياهي و جانوري را با يکديگر بنويسيد ؟
15- تفاوت ديواره ي سلولي با غشائ سلولي را بنويسيد ؟
16- نقش ديواره ي سلولي را در سه مورد براي سلول بنويسيد ؟
17- جنس سيتوپلاسم از چيست ؟
18- اسکلت سلولي چيست ؟
19- وظيفه ي اسکلت سلولي در سلول چيست ؟
20- هفت اندامک درون سلولي را نام ببريد ؟
21- ريبوزوم چيست.چه نقشي در سلول دارد ؟
22- شبکه ي آندوپلاسمي چيست.چه نقشي در سلول دارد ؟
23- ميتو کندري چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
24- واکوئول چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
25- دستگاه گلژي چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
26- ليزوزوم چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
27- کلروپلاست چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
28- هسته چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
29- هستک چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
30- کروماتين چيست و چه نقشي در سلول دارد ؟
31- کلمه ي DNA مخفف چيست ؟
32- فرق کروماتين با DNA چيست ؟
33- فرق کروماتين با کروموزوم چيست ؟
34- تعداد کروموزوم ها در انواع موجودات زنده اختصاصي است .يعني چه ؟
35- اجزائ کروموزوم را نام ببريد ؟
36- بافت چيست ؟
37- انواع بافت هاي تشکيل دهنده ي بدن انسان را نام ببريد ؟
38- اندام چيست .چند مورد مثال بزنيد ؟
39- دستگاه چيست .چند مورد مثال بزنيد ؟
40- دستگاه هاي تشکيل دهنده ي بدن انسان را نام ببريد ؟
41- سلول تخم چيست ؟
42- نحوه ي تقسيم سلول تخم را بنويسيد ؟
43- تقسيم ميتوز را تعريف کنيد ؟
44- اصطلاح ترميم را تعريف کنيد ؟
45- تومور چيست و نحوه ي تشکيل آن را بنويسيد ؟
46- انواع تومور را نام ببريد ؟
47- فرق تومور بد خيم با تومور خوش خيم در چيست ؟
48- از عواملي که باعث ايجاد سرطان در بدن انسان مي شوند شش مورد را نام ببريد ؟

فصل سوم   (ساختار شیمیایی)

1- دو گروه عمده ي مواد سازنده ي بدن انسان را نام ببريد ؟
2- مواد معدني مهم بدن موجودات زنده را نام ببريد ؟
3- مواد آلي را تعريف کنيد ؟
4- چهار گروه از مهم ترين ترکيبات آلي پيکر موجودات زنده را نام ببريد ؟
5- هيدرات هاي کربن را طبقه بندي و براي هر يک مثال بزنيد ؟
6- يک پلي ساکاريد گياهي و يک پلي ساکاريد جانوري مثال بزنيد ؟
7- گليکوژن در سلول چه نقشي دارد ؟
8- تفاوت ليپيد ها با هيدرات هاي کربن در چيست ؟
9- مهم ترين ويژگي ليپيدها چيست ؟
10- ساختار تري گليسيريد از چه اجزايي تشکيل شده است ؟
11- تفاوت ساختاري پروتئين ها با هيدرات هاي کربن و ليپيد ها در چيست ؟
12- واحد سازنده ي پروتئين ها چه نام دارد ؟
13- ليپيد ها چه نقشي در سلول دارند ؟
14- بعضي از وظايف پروتئين ها را در بدن بنويسيد ؟
15- آنزيم چيست و چه نقشي در بد ن دارد ؟
16- با ذکر يک مثال نقش آنزيم را در سلول توضيح دهيد ؟

فصل چهارم   (تولید کنندگی)
 
1-اصطلاح علمي فتوسنتز را تعريف کنيد ؟
2- در فتوسنتز چه موادي مصرف مي شوند و چه موادي توليد خواهند شد ؟
3- مهم ترين هيدرات کربني که در فتوسنتز توليد مي شود چيست ؟
4- چربي ها و پروتئين ها چگونه در طبيعت توليد مي شوند ؟
5- آزمايش ون هلمونت را در مورد فتوسنتز گياهان توضيح دهيد ؟
6- کلروفيل چيست و چه نقشي بر عهده دارد ؟
7- کلروپلاست چيست و چه نقشي بر عهده دارد ؟
8- ويژگي هايي که برگ ها دارند وآن ها را براي فتوسنتز آماده کرده اند را بنويسيد ؟
9- سلول هاي نگهبان روزنه را از نظر شکل و عمل با ساير سلول هاي اپيدرم مقايسه کنيد ؟
10- چرا تعداد سلول هاي نگهبان روزنه در قسمت پايين برگ بيشتر از بالاي برگ است ؟
11- کوتيکول چيست واز چه ماده اي ساخته شده است ؟
12- در مورد لايه هاي ميان برگ توضيح دهيد ؟
13- آوند هاي چوبي و آوند هاي آبکش را از نظر وظيفه با هم مقايسه کنيد ؟
14- چرا گياهان مولکول گلوکز را بلافاصله به شکل نشاسته در مي آورند ؟
15- مهم ترين مکان انبار نشاسته در گياهان کجاست ؟
16- گياهان چگونه گلوکز را به پروتئين تبديل مي کنند ؟
17- نيتروژن موجود در خاک چگونه به وجود مي آيد ؟

فصل پنجم   (تغذیه)
 
1- چرا غذا مي خوريم ؟
2- غذاي گياهان با غذاي جانوران چه تفاوتي دارد ؟
3- غذايي که مرد م مصرف مي کنند بيشتر به چه عاملي بستگي دارد ؟
4- غذا مجموعه اي از چه موادي مي باشد ؟
5- مهم ترين خاصيت قند ها چيست ؟
6- نوع قند هر يک از مواد زير را نام ببريد ؟
الف)ميوه ها             ب)شير                ج)قند و شکر
7-نحوه ي تهيه ي قند و شکر را بنويسيد ؟
8- مهمترين منبع نشاسته چيست ؟
9- چرا جويدن بافت هاي گياهي نارس سخت است ؟
10- وجود سلولز در رژيم غذايي ما چه خاصيتي دارد ؟
11- چرا انرژي سلولز به درد انسان نمي خورد ؟
12- الياف را تعريف کنيد و منابع آن را نام برده و خاصيت آن را بنويسيد ؟
13- چربي هاي گياهي و چربي هاي جانوري را با هم مقايسه کنيد ؟
14- خواص چربي ها را براي بدن بنويسيد ؟
15- چرا توصيه مي شود از چربي هاي گياهي بيشتر استفاده گردد؟
16- کلسترول چیست و خطر آن چیست ؟
17- مهم ترین منابع پروتئین را نام ببرید ؟
18- حداقل مصرف روزانه ی پروتئین چه قدر است ؟
19- بیماری کمبود پروتئین را نام برده و عوارض آن را بنویسید ؟
20- اسید های آمینه ی اساسی را تعریف کنید ؟
21- میزان نیاز بدن به آب و غذا را مقایسه کنید ؟
22- ذرت و گوشت را از نظر خواص برای بدن مقایسه کنید ؟
23- مهم ترین منبع سدیم چیست و چه خواصی برای بدن دارد ؟
24- در صورت کاهش سدیم در بدن دچار چه مشکلی خواهیم شد ؟
25- چه کسانی باید نمک بیشتری مصرف کنند ؟
26- عوارض مصرف زیاد نمک را بنویسید ؟
27- مهم ترین منابع کلسیم را نام ببرید ؟
28- خواص کلسیم برای بدن را بنویسید ؟
29- بیماری راشیتیسم چیست و چگونه به وجود می آید ؟
30- چرا اطفال باید کلسیم بیشتری مصرف کنند ؟
31- مهم ترین منابع آهن را نام ببرید ؟
32- مهم ترین وظیفه ی آهن در بدن را نام ببرید ؟
33- بیماری آنمی چیست و چه عوارضی برای بدن دارد ؟
34- عناصر کم مصرف به چه عناصری گفته می  شود .مثال بزنید؟
35- مهم ترین منابع ید را نام ببرید ؟
36- مهم ترین نقش ید در بدن چیست ؟
37- تیروکسین چیست و چه نقشی در بدن به عهده دارد ؟
38- بیماری گواتر چیست ؟
39- چرا مصرف نمک ید دار توصیه می گردد ؟
40- بیماری کرتینیسم چیست و چه عوارضی دارد ؟
41- آزمایش معروف هاپکینز را شرح دهید ؟
42- چرا ویتامین ها را با حروف a b c نشان می دهند ؟
43- ویتامین های محلول در اب را نام ببرید ؟
44- ویتامین های محلول در چربی را نام ببرید ؟
45- مهم ترین منبع ویتامین a چیست ؟
46- نقش ویتامین a در بدن چیست ؟
47- کاروتن چیست و به چه دردی می خورد ؟
48- کمبود ویتامین a در بدن چه بیماری هایی تولید می کند . فقط نام ببرید؟
49- علت و عوارض بیماری شب کوری را بنویسید ؟
50- علت و عوارض بیماری گزر و فتالمی را بنویسید ؟
51- مهم ترین نقش ویتامین های گروه b را در بدن بنویسید ؟
52- علت و عوارض بیماری پلاگر را در بدن بنویسید ؟
53- ویتامین های گروه b را فقط نام ببرید ؟
54- مهم ترین منابع نیاسین را در منابع غذایی نام ببرید ؟
55- مهم ترین منابع تیامین را نام ببرید ؟
56- مهم ترین منابع ریبو فلاوین را نام ببرید ؟
57- علت و عوارض بیماری بری بری را بنویسید ؟
58- چرا بری بری در افرادی که برنج بدون سبوس مصرف می کنند بیشتر دیده می شود ؟
59- کاهش ویتامین ریبو فلاوین چه عوارضی در بدن تولید می کند ؟
60- علت و عوارض اسکوروی را بنویسید ؟
61- نقش ویتامین c در بدن چیست ؟
62- مهم ترین منابع ویتامین c را نام ببرید ؟
63 چرا کار کنان کشتی ناخدا آنسون به بیماری اسکوروی مبتلا شدند ؟
64- مهم ترین مشکل برای مصرف ویتامین c را بنویسید ؟
65- مهم ترین منبع ویتامین d کدام است ؟
66- کمبود ویتامین d در بدن چه عوارضی ایجاد می کند ؟
67- بیماری های کمبود ویتامین در چه افرادی بیشتر دیده می شود ؟
68- آیا مصرف بیش از اندازه ی ویتامین برای بدن مفید است ؟
69- گیاه خواری به چه نوع رژیم غذایی گفته می شود ؟
70- گیاه خواری در چه وقت به بدن آسیب نخواهد رساند ؟
71- نقش محافظت کننده ها و امولسیون کننده ها در مواد غذایی چیست ؟
72- نقش ترکیبات ضد اکسید شدن در مواد غذایی چیست ؟
73- گلوتامات مونو سدیم چیست.منابع آن را بنویسید و نقش آن را بنویسید و چه عوارضی ایجاد می کند ؟
74- افزودنی سیکلامات ها در مواد غذایی چه عوارضی برای بدن ایجاد می کنند ؟

فصل ششم   (تولید مثل و وراثت)

1-دانشمندان چگونه جانوران را طبقه بندی می کنند ؟
2- آیا خون جانوران را می توان به انسان طزریق کرد.توضیح دهید ؟
3- چرا گاهی انتقال خون افراد به هم دیگر سبب مرگ فرد گیرنده ی خون می شود ؟
4- خون افراد را چگونه طبقه بندی می کنند ؟
5- گروه خونی فردی ab است.یعنی چه ؟
6- گروه خونی فردی o است.یعنی چه ؟
7- در سرم خون افرادی که دارای گروه خونی o می باشند چه موادی دیده می شود ؟
8- در سرم خونی فردی با گروه خونی a با فرد گروه خونی b چه فرقی دارد ؟
9- پدیده ی لخته شدن را توضیح دهید ؟
10- چرا پلیس از اثر انگشت افراد برای شناسایی آنها استفاده می کند ؟
11- علت به وجود آمدن شباهت ها یا تفاوت ها در بین افراد یک گونه را بنویسید ؟
12- ارتباط یک نسل با نسل قبلی و بعدی چگونه ایجاد می شود ؟
13- مسیر انتقال صفات ارثی را از والدین به فرزندان توضیح دهید ؟
14- عمل لقاح را تعریف کنید ؟
15- آیا این گفته یک علمی درست می باشد که صفات از والدین به فرزندان انتقال می یابند ؟
16- صفات ارثی توسط کدام قسمت سلول های جنسی منتقل می شوند ؟
17- سلول جنسی نر و ماده را در انسان با رسم شکل با یکدیگر مقایسه کنید ؟
18- تقسیم کاهشی یا میوز را تعریف کنید ؟
19- تقسیم میوز در کدام سلول ها و به چه منظور صورت می گیرد ؟
20- سلول تخم انسان چند کروموزوم دارد؟
21- سلول جنسی مرد و زن هر یک چند کروموزوم دارند ؟
22- میوز و تشکیل سلول جنسی ماده را با رسم شکل نشان دهید و تغییرات تعداد کروموزوم ها را در هر مرحله توضیح دهید ؟
23- میوز و تشکیل سلول جنسی نر را با رسم شکل نشان دهید و تغییرات تعداد کروموزوم ها را در هر مرحله توضیح دهید ؟
24- میوز و تشکیل سلول های جنسی را در افراد نر و ماده را با یکدیگر مقایسه نمایید ؟
25- اجزای کروماتین را نام ببرید ؟
26- نوکلئوتید چیست و از چه اجزایی تشکیل شده است ؟
27- چهار نوع باز آلی موجود در ساختار نوکلئوتید ها را نام ببرید ؟
28- راجع به ساختار و شکل فرضی DNA و نحوه ی قرار گرفتن نوکلئوتید ها توضیح دهید ؟
29- اگر در یک رشته ی DNA ترتیب قرار گرفتن نوکلئوتید ها به ترتیب شکل زیر باشد نوکلئوتید های رشته ی مقابل را نام ببرید ؟
30- ساختار مولکول پیشنهادی DNA باید به کدام دو سوال اساسی توانایی پاسخ دادن داشته باشد ؟
31- چگونگی هماهنگ سازی DNA را به همراه رسم شکل توضیح دهید ؟
32- DNA چگونه اطلاعات صفات را منتقل می کند ؟
33- سلول دختر به چه سلولی گفته می شود ؟
34- سلول مادر به چه سلولی گفته می شود ؟
35- چه ارتباطی بین DNA و پروتئین ها وجود دارد ؟
36- ژن چیست ؟
37- با ذکر یک مثال نشان دهید که خصوصیات ارثی جانداران تحت تاثیر محیط می باشد ؟
38- چگونه می توان صفات تازهای را در یک جاندار ایجاد کرد ؟
39- در بروز صفات ارثی دو صفت را معرفی کنید که تحت تاثیر محیط و وراثت می باشند ؟
40- رشد قد انسان تابع چه متونیسمی می باشد ؟
41- چگونه رشد قد کمتر از حالت طبیعی خواهد بود ؟

فصل هفتم   (بوم شناسی)

1- بوم شناسی (اکولوژی)چیست ؟
2- اکوسیستم (زیست بوم)را تعریف نمائید ؟
3- اکوسیستمی مثل برکه از چه اجزایی تشکیل شده است ؟
4- زنجیره ی غذایی را تعریف کنید ؟
5- شبکه ی غذایی را تعریف نمائید ؟
6- هرم انرزی را تعریف کنید ؟
7- چرا هرم انرژی هرم ماده هم به شمار می آید ؟
8- هرم تعداد را تعریف نمائید ؟
9- پوسیدگی را تعریف کنید ؟
10- سه عامل مهم که در پوسیدگی نقش دارند کدامند ؟
11- آنزیم های موجود در سلولهای جانداران چه تاثیری بر پوسیدگی دارند ؟
12- جانوران مردار خوار چگونه باعث پوسیدگی می شوند ؟
13- میکروبها (باکتریها و قارچها)چگونه باعث پوسیدگی می شوند ؟
14- میکروبها برای تغذیه از بدن جانداران مرده به چه روشی عمل می کنند ؟
15- چرا پوسیدگی با تولید گرما همراه است ؟
16- چرا پوسیدگی با تولید بوی بد همراه است ؟
17- چه شریطی برای پوسیدگی لازم است .نام ببرید؟
18- مومیایی شدن چگونه صورت می گیرد ؟
19- گرما و سرما هر کدام چه تاثیری بر پوسیدگی دارند ؟
20- تنفس بی هوازی چیست و در چه شرایطی ایجاد می شود ؟
22- ترکیبات شمیایی مثل الکل و مایعات روغنی و قیر چه تاثیری بر پوسیدگی دارند ؟
23- چگونه می توان موجب پوسیدگی شد ؟
24- کود برگ چیست و چه تاثیری بر حاصلخیزی خاک دارد ؟
25- از چه ترکیباتی می توان برای تولید کود گیاهی استفاده کرد ؟
26- چهار مورد از شرایط لازم برای تولید کود گیاهی را نام ببرید ؟
27- اهمیت پوسیدگی درچیست ؟
28- ما چه استفادهایی از پوسیدگی می کنیم ؟
29- زبالهای تجزیه پذیر چه زبالهایی هستند ؟
30- زبالهای تجزیه ناپذیر چه زبالهایی هستند ؟
31- نگهداری غذا به چه منظوری و چگونه صورت می گیرد ؟
32- روشهای نگهداری غذا را فقط نام ببرید ؟
33- روش حرارت دادن ماده ی غذایی برای نگهداری آن را توضیح دهید ؟
34- خشک کردن چگونه باعث نگهداری مواد غذایی می شود ؟
35- از ترکیبات شیمیایی که برای نگهداری غذا به آن افزوده می شود چند مورد نام ببرید.این ترکیبات چه ویژگی هایی دارند ؟
36- ترشی انداختن چگونه باعث نگهداری مواد غذایی می شود ؟
37- دودی کردن چگونه باعث نگهداری مواد غذایی می شود ؟
38- شور کردن چگونه باعث نگهداری مواد غذایی می شود ؟
39- روش پرتودهی چگونه باعث نگهداری مواد غذایی می شود.این روش چه ایرادی دارد ؟
40- روشهای سترون کردن شیر را نام ببرید ؟
41- روش استریلیز کردن شیر چگونه صورت می گیرد و چه ویژگی هایی دارد ؟
42- روش پاستوریزه کردن شیر اولین بار توسط چه کسی مطرح شد ؟
43- روش پاستوریزاسیون شیر چگونه صورت می گیرد و چه ویژگی هایی دارد ؟
44- چرخه ی مواد را تعریف کنید ؟
45- چرخه ی کربن را توضیح دهید ؟
46- گیاهان ترکیبات نیتروژن دار مورد نیاز خود را از چه راهی جذب کرده و صرف انجام چه کاری می کنند ؟
47- نیتروژن موجود در پیکر گیاهان چه سرنوشتی دارد ؟
48- باکتری های شوره زدا چه تاثیری بر مقدار نیترات خاک دارند؟
49- چرا برخی از باکتری ها را تثبیت کننده ی نیتروژن می نامند ؟
50- باکتری های تثبیت کننده به چه صورتی زندگی می کنند ؟
51- مهمترین گازهای تشکیل دهنده ی هوا کدامند .هر کدام چند درصد آن را تشکیل می دهند ؟
52- افزایش co هوا چه پیامدی برای کره ی زمین دارد ؟
53- انرژی نورانی که از خورشید بر سطح برگ گیاهان می تابد چه سرنوشتی دارد ؟
54- بازده تبدیل انرژی را تعریف کنید ؟
55- از نظر اقتصادی محیط زیست خوردن چه غذایی بهتر است .گیاهایی یا جانوری ؟ چرا ؟
56- این جمله را تفسیر کنید ؟"اگر در مساحت خاصی از زمین گیاه بکاریم تعداد بیشتری انسان را می توانیم سیر کنیم تا هنگامی که در همان مساحت گاو  و گوسفند پرورش دهیم "
57- انسان چه موادی را از زنجیره ی غذایی به دست می آورد ؟
58- چرا روغن جگر ماهی سرشار از ویتامین d است ؟
59- آیا همه ی موادیکه در زنجیره ی غذایی متراکم می شوند سودمند پاسخ خود را با مثالی توضیح دهید ؟
60- زیستگاه را تعریف کنید و دو مثال بزنید ؟
61- زیستگاه هرکدام از جانداران زیر را مشخص کنید ؟
الف)حلزون    ب)کرم خاکی     ج)خزه ها       د)گیاهان گلزار
62- هر جامعه از چه اجزایی تشکیل شده است ؟
63- گونه ی شاخص را تعریف کنید .یک مثال بزنید ؟
64- کنام را تعریف کنید ؟
65- چه عاملی باعث تغییر زیستگاه جانداران می شوند ؟
66- تاثیر تغییر فصول را بر تغییر زیستگاه ها با مثالی توضیح دهید ؟
67- منظور از جایگزینی چیست ؟
68- توالی (توالی گیاهی)را تعریف کنید و آن را با طرحی نشان دهید ؟
69- آیا تغییر در گیاهان یک اکوسیستم می تواند موجب تغییر در جانوران آن شود .یک مثال بنویسید ؟
70- در یک توالی گیاهی چه موقعی یک اکوسیستم به اوج خود می رسد و تعادل در آن برقرار می شود ؟
71- آیاممکن است جانوری از پیشرفت توالی جلوگیری کند ؟
72- چه عواملی پس از اوج اکوسیستم می توانند باعث تغییر در آن شوند ؟
73- اصطلاحات زیر را تعریف کنید ؟
الف)گونه ی غالب        ب)گونه ی فراوان             ج)گونه ی کمیاب                   
74- نمونه برداری را تعریف کنید ؟
75- زیست شناسان از نمونه برداری چه استفاده هایی می کنند ؟
76- چار چوب چیست ؟
77- فرق استریلیزه کردن با پاستوریزه کردن چیست ؟
78- اصطلاح جمعیت را در اکولوژی تعریف کنید ؟ با مثال .
79- اصطلاح گونه را تعریف کنید ؟ با مثال.
80- عوامل افزایش دهنده ی جمعیت را نام ببرید ؟
81- عوامل کاهنده ی جمعیت را نام ببرید ؟
82- جمعیت کنونی جهان نسبت به سال 1650 میلادی چه قدر افزایش یافته است ؟
83- دلایل رشد سریع جمعیت در قرن 19 و 20 چیست ؟
84- نسبت رشد جمعیت جهان چه قدر است ؟
85- مهم ترین روش برای کاستن از نسبت رشد جمعیت چیست ؟
86- اگر سرعت رشد جمعیت با همین نسبت بالا رود چه اتفاقی می افتد ؟
87- تراکم جمعیت را تعریف کنید ؟
88- بهران های ناشی از افزایش جمعیت آدمی را بنویسید ؟
89- بهران های زیست محیطی آینده را نام ببرید ؟
90- عوامل محدود کننده ی تعداد جانداران را بنویسید ؟
91- غذا و منابع طبیعی چگونه اندازه ی جمعیت انسان را کنترل می کنند توضیح دهید ؟
92- منابع طبیعی را با مثال تعریف کنید ؟
93- اصطلاح رقابت را در اکولوژی تعریف کنید ؟
94- در رقابت بین انسان و سایر موجودات کدام پیروز است ؟
95- طبیعت چگونه آلودگی ها خنثی می کند ؟
96- ترکیبات نیتروژن دار و فسفات دار چگونه باعث ایجاد آلودگی در محیط زیست می شوند ؟
97- زیان ناشی از استفاده و وارد کردن پلاستیک ها و حشره کش ها و کودهای شیمیایی چیست ؟
98- دلایل فرسایش خاک های کشاورزی را بنویسید ؟
99- راجع به بهران کمبود منابع آب شیرین توضیح دهید ؟

فصل هشتم  (میکروبها بیماری و سلامتی )

1- میکروب به چه نوع جانداری گفته می شود ؟
2- بیماریهای واگیر به چه نوع بیماریهایی گفته می شوند ؟
3- دو مورد از عوامل بیماری زا را نام ببرید ؟
4- ویژگیهای ویروس ها را بنویسید ؟
5- با رسم یک شکل ساده چگونگی تولید مثل ویروس ها را گزارش دهید ؟
6- با رسم یک شکل ساختمان ویروس را نشان داده و نام گذاری کنید ؟
7- ویروس ها میزبان اختصاصی دارند یعنی چه ؟
8- ویروس ها چگونه در بدن ایجاد بیماری می کنند ؟
9- اینترفرون چیست و چگونه عمل می کند ؟
10- موارد استفاده از ویروس ها را بنویسید ؟
11- ویژگی های عمومی بیماری سرما خوردگی را بنویسید ؟
12- راه های جلوگیری از انتقال بیماری سرما خوردگی را بنویسید ؟
14- در بیمای سرما خوردگی چه وقت مراجعه به پزشک و درمان جدی آن ضروری است ؟
15- راجع به ویژگی های عمومی باکتری ها توضیح دهید ؟
16- ساختمان یک باکتری را کشیده و آن را نام گذاری نمائید ؟
17- چگونگی تولید مثل باکتری ها را توضیح دهید ؟
18- هاگ سازی در باکتری ها را توضیح دهید ؟
19- هاگ سازی برای باکتری چه مزایایی دارد ؟
20- نحوه ی تغذیه در انواع باکتری ها را توضیح دهید ؟
21- باکتری های انگل و ساپروفیت را از نظر تغذیه با یکدیگر مقایسه کنید ؟
22- وظیفه ی خط دفاعی اول بدن چیست ؟
23- وظیفه ی خط دفاعی دوم بدن چیست ؟
24- خط دفاعی اول بدن شامل چه قسمت هایی از بدن می باشد ؟
25- بریدگی های بدن چه وقت خطرناک می شوند ؟
26- راجع به باکتری کزاز و نحوه ی بیماری زایی آن توضیح دهید ؟
27- انواع گلبول های سفید را نام ببرید ؟
28- چگونگی مبارزه ی لنفئسیت ها با باکتری های بیماری زا را توضیح دهید ؟
29- پادتن ها محصول فعالیت کدام نوع سلول ها می باشند ؟
30- پادتن ها اختصاصی اند یعنی چه ؟
31- بیگانه خواری گلبول های سفید چگونه صورت می گیرد ؟
32- نحوه ی فعالیت لنفوسیت ها را با رسم شکل نشان دهید ؟
33- چگونگی عمل بیگانه خواری گلبول های سفید را با رسم شکل نشان دهید ؟
34- اولین واکسن توسط چه کسی و علیه چه بیماری کشف شد ؟
35- دو روش شیمیایی مبارزه با بیماری ها را نام ببرید ؟
36- شیمی درمانی را توضیح دهید ؟
37- راجع به نحوه ی فعالیت آنتی بیوتیک ها در مبارزه با عوامل بیمای زا توضیح دهید ؟
38- نحوه ی پرتو درمانی را برای درمان بیماری ها توضیح دهید ؟

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 2:23  توسط بکرانی   | 

نکاتی چند درمورد روش های صحیح مطالعه

بارها شنیده ایم که دانش آموز یا دانشجویی می گوید :
(( دیگرحال و حوصله خواندن این کتاب را ندارم ))یا ((آنقدرازاین کتاب خسته شده ام که قابل گفتن نیست))ویا ((هرچقدرمیخوانم مثل اینکه کمتر یاد می گیریم))ویا ((ده بار خواندم و تکرار کردم ولی بازهم یاد نگرفتم))به راستی مشکل چیست ؟ آیا برای یادگیری درس واقعا” باید ۱۰ بار کتاب را خواند ؟ آیا باید دروس خود را پشت سرهم مرور کرد؟وآیا بایددهها بار درس راتکرار کردتا یادگرفت ؟ مطمئنا” اگر چنین باشد ، مطالعه کاری سخت و طاقت فرسا است . اما واقعیت چیزی دیگر است . واقعیت آن است که این گروه از فراگیران ، روش صحیح مطالعه را نمی دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چیزی راجع به چگونه درس خواندن نمی آموزند . یادگیری و مطالعه ، رابطه ای تنگاتنگ و مستقیم با یکدیگر دارند، تا جایی که می توان این دو را لازم و ملزوم یکدیگر دانست. برای اینکه میزان یادگیری افزایش یابد باید قبل از هرچیز مطالعه ای فعال و پویا داشت .

بارها شنیده ایم که دانش آموز یا دانشجویی می گوید :
(( دیگرحال و حوصله خواندن این کتاب را ندارم ))یا ((آنقدرازاین کتاب خسته شده ام که قابل گفتن نیست))ویا ((هرچقدرمیخوانم مثل اینکه کمتر یاد می گیریم))ویا ((ده بار خواندم و تکرار کردم ولی بازهم یاد نگرفتم))به راستی مشکل چیست ؟ آیا برای یادگیری درس واقعا” باید ۱۰ بار کتاب را خواند ؟ آیا باید دروس خود را پشت سرهم مرور کرد؟وآیا بایددهها بار درس راتکرار کردتا یادگرفت ؟ مطمئنا” اگر چنین باشد ، مطالعه کاری سخت و طاقت فرسا است . اما واقعیت چیزی دیگر است . واقعیت آن است که این گروه از فراگیران ، روش صحیح مطالعه را نمی دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چیزی راجع به چگونه درس خواندن نمی آموزند . یادگیری و مطالعه ، رابطه ای تنگاتنگ و مستقیم با یکدیگر دارند، تا جایی که می توان این دو را لازم و ملزوم یکدیگر دانست. برای اینکه میزان یادگیری افزایش یابد باید قبل از هرچیز مطالعه ای فعال و پویا داشت .

شیوه صحیح مطالعه ،چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:
۱- زمان مطالعه را کاهش میدهد.
۲- میزان یادگیری را افزایش میدهد .
۳-مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانی تر می کند.
۴- بخاطر سپاری اطلاعات را آسانتر می سازد.

برای داشتن مطالعه ای فعال وپویانوشتن نکات مهم درحین خواندن ضروری است تابرای مرورمطالب،دوباره کتاب رانخوانده ودر زمانی کوتاه از روی یادداشتهای خود مطالب را مرور کرد .
یادداشت برداری ، بخشی مهم و حساس از مطالعه است که باید به آن توجهی خاص داشت . چون موفقیت شما را تا حدودی زیاد تضمین خواهد کرد و مدت زمان لازم برای یادگیری را کاهش خواهد داد. خواندن بدون یادداشت برداری یک علت مهم فراموشی است.

شش روش مطالعه :
خواندن بدون نوشتن ،خط کشیدن زیرنکات مهم، حاشیه نویسی  وخلاصه نویسی، کلید برداری خلاقیت و طرح شبکه ای مغز

۱-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآیندی فعال و پویا است وبرای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درک صحیح مطالب استفاده کرد. باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیاز مطالب را بلند بلند ادا کرد و نکات مهم را یادداشت کرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال و همه جانبه در یادگیری داشت و هم در هنگام مورد نیاز ، خصوصا” قبل از امتحان ، بتوان از روی نوشته ها مرور کرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجددا” به خاطر سپرد .

۲- خط کشیدن زیر نکات مهم :این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر است ولی روش کاملی برای مطالعه نیست چرا که در این روش بعضی از افراد بجای آنکه تمرکز و توجه بروی یادگیری و درک مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط کشیدن زیر نکات مهم می گردد .حداقل روش صحیح خط کشیدن زیر نکات مهم به این صورت است که ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را کاملا” درک کنند و سپس زیر نکات مهم خط بکشند نه آنکه در کتاب بدنبال نکات مهم بگردند تا زیر آن را خط بکشند .

۳- حاشیه نویسی :این روش نسبت بدو روش قبلی بهتر است ولی بازهم روشی کامل برای درک عمیق مطالب و خواندن کتب درسی نیست ولی می تواند برای یادگیری مطالبی که از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرار گیرد.

۴- خلاصه نویسی : در این روش شما مطالب را میخوانید و آنچه را که درک کرده اید بصورت خلاصه بروی دفتری یادداشت می کنید که این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی بهتر می باشد چرا که در این روش ابتدا مطالب را درک کرده سپس آنها را یادداشت می کنید اما بازهم بهترین روش برای خواندن نیست .

۵- کلید برداری :کلید برداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتن نکات مهم است . در این روش شما بعد از درک مطالب ، بصورت کلیدی نکات مهم را یادداشت می کنید و در واقع کلمه کلیدی کوتاهترین، راحتترین ،بهترین وپرمعنی ترین کلمه ای است که با دیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و به خاطر آورده می شود .

۶- خلاقیت و طرح شبکه ای مغز: این روش بهترین شیوه برای یادگیری خصوصا” فراگیری مطالب درسی است .در این روش شما مطالب را میخوانید بعد از درک حقیقی آنها نکات مهم را به زبان خودتان و بصورت کلیدی یادداشت می کنید و سپس کلمات کلیدی را بروی طرح شبکه ای مغز می نویسد ( در واقع نوشته های خود را به بهترین شکل ممکن سازماندهی می کنید و نکات اصلی و فرعی را مشخص می کنید) تا در دفعات بعد به جای دوباره خوانی کتاب ، فقط به طرح شبکه ای مراجعه کرده وبا دیدن کلمات کلیدی نوشته شده بروی طرح شبکه ای مغز ، آنها را خیلی سریع مرور کنید . این روش درصد موفقیت تحصیلی شما را تا حدود بسیار زیادی افزایش میدهد و درس خواندن را بسیار آسان می کند. و بازده مطالعه را افزایش میدهد.

شرایط مطالعه
((بکارگیری شرایط مطالعه یعنی بهره وری بیشتر از مطالعه ))

شرایط مطالعه ، مواردی هستند که با دانستن ، بکارگیری و یا فراهم نمودن آنها ، می توان مطالعه ای مفیدتر با بازدهی بالاتر داشت و در واقع این شرایط به شما می آموزند که قبل از شروع مطالعه چه اصولی را به کار گیرید ، در حین مطالعه چه مواردی را فراهم سازید و چگونه به اهداف مطالعاتی خود برسید و با دانستن آنها می توانید با آگاهی بیشتری درس خواندن را آغاز کنید و مطالعه ای فعالتر داشته باشید :
۱- آغاز درست :برای موفقیت در مطالعه ،باید درست آغازکنید.
۲- برنامه ریزی : یکی از عوامل اصلی موفقیت ، داشتن برنامه منظم است .
۳- نظم و ترتیب: اساس هر سازمانی به نظم آن بستگی دارد .
۴-حفظ آرامش: آرامش ضمیر ناخود آگاه را پویا و فعال میکند.
۵- استفاده صحیح از وقت :بنیامین فرانکلین، ((آیا زندگی را دوست دارید؟ پس وقت را تلف نکنید زیرا زندگی از وقت تشکیل شده است .))
۶- سلامتی و تندرستی: عقل سالم در بدن سالم است .
۷- تغذیه مناسب: تغذیه صحیح نقش مهمی در سلامتی دارد.

۸ – ورزش : ورزش کلید عمر طولانی است .
۹-خواب کافی: خواب فراگیری و حافظه را تقویت می کند.
۱۰ –درک مطلب:آنچه در حافظه بلند مدت باقی می ماند ، یعنی مطالب است .

چند توصیه مهم که باید فراگیران علم ازآن مطلع باشند.
۱- حداکثر زمانی که افراد می توانند فکر خود را بروی موضوعی متمرکز کنند بیش از ۳۰ دقیقه نیست ، یعنی باید سعی شود حدود ۳۰ دقیقه بروی یک مطلب تمرکز نمود و یا مطالعه داشت و حدود ۱۰ الی ۱۵ دقیقه استراحت نمود سپس مجددا” با همین روال شروع به مطالعه کرد.
۲- پیش از مطالعه از صرف غذاهای چرب و سنگین خودداری کنید. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائید چون پس از صرف غذای سنگین بیشتر جریان خون متوجه دستگاه گوارش میشود تا به هضم و جذب غذا کمک کند و لذا خونرسانی به مغز کاهش می یابد و از قدرت تفکر و تمرکز کاسته میشود  همچنین غذاهای آردی مثل نان و قندی قدرت ادراک و تمرکز را کم می کند نوشابه های گازدارهم همینطور هستند.
۳- ذهن آدمی با هوش است اگر یادداشت بردارید خود را راحت از حفظ و بیاد سپاری مطالب می کند و نیز همزمان نمی توانید هم مطلبی را بنویسید و هم گوش دهید . پس در حین مطالعه لطفا” یادداشت برداری ننمائید .

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت 1388ساعت 1:59  توسط بکرانی   |